آیا ایمپلنت پانچ را میتوان بدون برش و بخیه انجام داد؟ آیا از ایمپلنت معمولی بهتر است؟ این سوال هایی است که بیشتر افراد زمانی که میخواهند برای دندان هایی از دست رفته خود جایگزین انتخاب کنند، میپرسند. طبیعی است؛ زیرا زمانی که میخواهید درمانی را انجام دهید و سال ها با آن زندگی کنید، انتخاب کردن روش مناسب اهمیت زیادی دارد. اما کدام روش ها برای شرایط دندان و دهان شما مناسب تر است و فرق ایمپلنت پانچ با معمولی چیست؟
ایمپلنت پانچ روشی است که در آن ایمپلنت توسط سوراخ کوچک بدون کنار زدن فلپ در بافت لثه در استخوان فک قرار میگیرد و ایمپلنت معمولی یا جراحی با فلپ با انجام برش و کنار زدن لثه اجرا میشود تا جراح بتواند به استخوان فک دیده مستقیم داشته باشد. البته ما در این مقاله به توضیح هر دو میپردازیم.
ایمپلنت پانچ چیست؟ چگونه انجام میشود؟
روشی کم تهاجم و بسیار کارآمد در کاشت دندان است و با بافت نرم فلپ لس برای قسمت های بی دندان که استخوان های کافی و کراتینیزه شده و لثه های بلند دارد، طراحی شده است. برخلاف ایمپلنت های سنتی که به برش گسترده نیاز دارد، در این روش یک پایه فلزی را در داخل استخوان فک قرار میدهند و روی آن را روکش میکشند که روشی پرطرفدار و جدید است که در زمان کوتاه اجرا میشود.
در ایمپلنت پانچ بعد از برداشتن قسمت کوچکی از بافت نرم جراح توسط دریل های مخصوص، ایمپلنت استخوان را به طور مرحله ای آماده میکند و بعد فیکسچر ایمپلنت را در جای خود قرار میدهند؛ زیرا لثه از استخوان جدا نمیشود و به بخیه نیاز نداشته و بافت اطراف هم دستکاری کمتری میشود.
ابزاری که در این روش استفاده میشود، پانچ بافت نرم یا Tissue punch است که برش دایره ای و دقیق روی مخاط به وجود میآورد و فقط برای حذف بخش کوچکی از بافت نرم استفاده میشود. یک فرق ایمپلنت پانچ با معمولی یا ایمپلنت فلپ لس هم در همین است که در این روش استخوان مستقیم دیده نمیشود. پس برنامه ریزی کردن قبل از جراحی مهم است؛ به همین علت تصویربرداری سه بعدی CBCT در بیشتر اوقات قسمتی لازم و ضروری از درمان است.
همچنین بخوانید: رفع بوی بد دهان بعد از ایمپلنت
ایمپلنت معمولی چگونه انجام میشود؟
در جراحی ایمپلنت معمولی دندانپزشک روی لثه برشی ایجاد میکند و فلپ لثه را کنار میزند تا استخوان فک را مستقیم ببیند. با این دید جراح این امکان را دارد که شرایط استخوان و ضخامت و ناهنجاری های احتمالی را در زمان جراحی بررسی کند که اگر نیاز بود نوع درمان را در همان لحظه عوض کند. بعد از دیدن استخوان محل قرار گرفتن ایمپلنت، با دریل های خاص و به طور مرحله به مرحله مهیا میشود و بعد فیکسچر ایمپلنت داخل استخوان جای میگیرد.
در پایان هم فلپ لثه به جای اولیه برگرداند شده و با بخیه ثابت میشود تا روند ترمیم شروع شود. به علت برش و بخیه تا چند روز اول کمی درد و تورم و احساس کشیدگی در قسمت جراحی وجود دارد که با مصرف داروی تجویز شده کمتر شده و بخیه ها بسته میشوند و ۱ تا دو هفته بعد هم کشیده یا جذب میشوند.
بعد از کنار زدن لثه اگر مشخص شود که کیفیت یا حجم استخوان برای نگه داشتن ایمپلنت مناسب نیست، دندانپزشک همزمان پیوند استخوان، بازسازی استخوان هدایت شده GBR راهم انجام میدهد. جراحی با فلپ همچنان در بیشتر منابع علمی از استانداردهای طلایی برای موارد خاص معرفی شده که نیاز به مشاهده مستقیم استخوان، پیوند استخوان، نقص های آن و کنترل دقیق ایمپلنت وجود دارد.
انتخاب ایمپلنت نوع فلپ لس به معنی ضعیف تر بودن یا قدیمی بودن این روش نیست در بیشتر بیماران همین روش مطمئن ترین و قابل پیش بینی ترین راه برای دست پیدا کردن به یک نتیجه موفق و پایدار است. البته می توانید با مقایسه هر دو روش ایمپلنت و مشورت با یک پزشک متخصص بهترین را انتخاب کنید.
همچنین بخوانید: اگر پیچ ایمپلنت بیفتد چه کنیم؟
فرق ایمپلنت پانچ با معمولی چیست؟
تفاوت این دو روش بیشتر از لحاظ طرز دسترسی پیدا کردن به استخوان فک است، نه نوع ایمپلنت یا کیفیت آن؛ زیرا در هر دو روش از فیکچسرهای ایمپلنت به کار برده میشود و اگر شرایط فردی مناسب باشد، هدف هر دو روش به وجود آوردن یک اتصال پایدار میان استخوان و ایمپلنت است. چیزی که تغییر میکند نحوه انجام جراحی، میزان دستکاری شدن بافت نرم و موقعیتی است که هر روش برای آن مناسب است.
| ایمپلنت معمولی | ایمپلنت پانچ | ویژگی ها |
| برش کامل لثه کنار زدن بافت | کاشت ایمپلنت بدون برش لئه و ایجاد حفره ای کوچک | برش لثه |
| بله بخیه پس از کاشت | خیر معمولا بدون بخیه | نیاز به بخیه |
| متوسط تا قابل توجه | خفیف تا بسیار کم | میزان درد بعد از جراحی |
| بیشتر اغلب یک هفته | کم معمولا چند روز | نیاز به مسکن |
| طولانی تر | کوتاهتر | زمان جراحی |
| چند روز تا یک هفته | بسیارکوتاهتر | دوره نقاهت |
| معمولا اختیاری | الزامی | نیاز به CBCT پیش از طراحی |
| کاملا امکان پذیر | خیر یا بسیار محدود | امکان پیوند استخوان همزمان |
| بله | خیر | مناسب برای کم استخوانی |
| معمولا کمتر | معمولا بیشتر | هزینه |
| بالا در شرایط ایده آل | بالا بیش از 97 درصد | میزان موفقیت بلند مدت |
1. میزان درد و دوره نقاهت
بیشتر افراد در انتخاب بین ایمپلنت پانچ و جراحی معمولی دچار تردید میشوند و پیش از هر چیز درباره دردهای بعد از عمل سوال میکنند. در جراحی پانچ، لثه از روی استخوان جدا نمیشود و فلپ مخاطی هم کنار نمیرود و عروق خونی تغذیه کننده بافت نرم هم به مقدار زیادی حفظ میشود و بدن با آسیب کمتری هم روبرو است.
هرچه آسیب کمتر باشد، التهاب کمتر شده و درد وتورم کاهش پیدا میکند. اما در جراحی معمولی برای دسترسی پیدا کردن مستقیم به استخوان لثه برش زده میشود و فلپ هم کنار میرود و به صورت طبیعی با دستکاری بیشتر بافت نرم مواجه هستیم؛ به همین دلیل در روزهای اول بعد از جراحی بیمار درد، تورم یا احساس کشیدگی زیادی را تحمل میکند که روند طبیعی ترمیم زخم است.
در یک کارآزمایی بالینی تصادفی و کنترل شده که توسط Jose Lopez-Lopez و همکاران انجام شده مشخص گردیده که بیمارانی که با روش بدون فلپ درمان شدند در ۲۴ ساعت اول و حتی یک هفته بعد از جراحی درد کمتری داشتند و به مسکن کمتری نسبت به گروه جراحی با ایمپلنت فلپ لس نیاز پیدا کردند.
همچنین بخوانید: دندان چسبی بهتر است یا ایمپلنت؟
2. نقش CBCT در ایمپلنت پانچ
فرق ایمپلنت معمولی با پانچ در مراحل پیش از آغاز درمان هم است؛ زیرا در جراحی با فلپ بعد از اینکه لثه کنار زده میشود، جراح استخوان را مستقیم میبیند و در صورت نیاز میتواند در همان لحظه در مورد ادامه درمان تصمیم های دیگری بگیرد ولی در ایمپلنت پانچ این امکان وجود ندارد.
پس برنامه ریزی قبل از جراحی دارای اهمیت زیادی است؛ در این مرحله تصویربرداری سه بعدی CBCT نقش مهمی ایفا میکند. با این اسکن اطلاعاتی مثل تراکم نسبی استخوان، ارتفاع و عرض آن، موقعیت عصب آلوئول تحتانی و فاصله تا سینوس های فک بالا و زاویه مناسب قرارگیری ایمپلنت برای دندانپزشک مشخص میشود.
در بیشتر موارد فایل CBCT داخل نرم افزارهای دیجیتالی طراحی ایمپلنت میشود تا جایگاه، عمق و زاویه قرار گرفتن ایمپلنت به صورت سه بعدی برنامه ریزی شود. اگر شرایط درمان اجازه دهد، طبق همین طراحی یک راهنمای جراحی ساخته میشود این راهنما زمان جراحی روی لثه یا دندان قرار میگیرد و راه ورود دریل ها را طبق طرح از پیش مشخص شده هدایت میکند.
3. محدودیت ایمپلنت پانچ در پیوند استخوان همزمان
از محدودیت های مهم ایمپلنت پانچ مربوط به شرایطی است که در آن استخوان فک بیمار برای نگهداری ایمپلنت کافی نباشد که در چنین وضعیتی فقط قرار دادن ایمپلنت کافی نبوده و باید ابتدا حجم استخوان با پیوند استخوان یا دیگر روش های بازسازی افزایش پیدا کند.
برای انجام پیوند استخوان باید به استخوان فک دسترسی مستقیم داشت و دندانپزشک باید بتواند قسمت مورد نظر را به صورت کامل ببیند و میزان تحلیل استخوان ها را بررسی کرده و مواد پیوندی را در محل مناسب جاگذاری کند و اگر نیاز بود از ممبران و دیگر روش های بازسازی هم استفاده کند.
انجام دادن تمامی این مراحل توسط یک سوراخ کوچکی که روی لثه ایجاد میشود امکان پذیر و اگر ارزیابی های بالینی و تصویر سه بعدی CBCT نشان دهد که بیمار به پیوند استخوان و یا بازسازی استخوان هدایت شده GBR نیاز دارد، جراحی با فلپ گزینه منطقی تری است.
این محدودیت به معنی ضعف های ایمپلنت پانچ نیست؛ بلکه قسمتی از انتخاب درست روش درمان است. این نظریه در منابع علمی هم دیده شده و در مقاله ADA Commons هم انتشار پیدا کرده و در راهنمای درمانی ایمپلنت تایید شده که جراحی بدون فلپ باید با انتخاب درست بیمار انجام شود.
مزایای ایمپلنت پانچ نسبت به روش معمولی
روش پانچ جایگزین جراحی معمولی نیست؛ بلکه تفاوت مهم در این است که اگر بیمار شرایط مناسب داشت و از حجم استخوان کافی هم برخوردار بود، با ایمپلنت پانچ میتوان روند جراحی و دوره بهتر شدن را برای بیمار متفاوت تر کرد.
از مزیت های مهم این روش که در مطالعه های بالینی گزارش شده، کاهش درد بعد از انجام ایمپلنت پانچ است؛ زیرا لثه از روی استخوان جدا نشده، فلپ مخاطی هم کنار نرفته است و کمترین آسیب جراحی را دارد. مزیت دیگر آن این است که نیاز به بخیه هم ندارد؛ زیرا فلپ لثه ایجاد نمیشود و بیمار نگرانی برای بخیه ندارد.
از تفاوت های مهم و فرق ایمپلنت پانچ با معمولی در نحوه حفظ خونرسانی لثه است. حفظ بهتر خونرسانی میتواند به ترمیم سریع بافت نرم و کمتر شدن التهاب اولیه کمک زیادی بکند. سلامت لثه اطراف ایمپلنت هم تنها از نظر زیبایی مهم نیست؛ بلکه در ماندگاری درمان هم نقش مهمی دارد.
در درمان بدون فلپ به علت دستکاری کمتر بافت نرم فرایند بهتر شدن اولیه سریعتر صورت میگیرد این روش درمانی در مبتلا بودن به دیابت به تنهایی مانعی برای انجام ایمپلنت نیست به شرطی که قند خون به خوبی کنترل شده باشد و بیمار تحت نظر پزشک قرار بگیرد.
تصمیم نهایی برای انتخاب روش جراحی در بیماران مبتلا به دیابت بعد از ارزیابی وضعیت عمومی سلامت در نتیجه آزمایش ها و ارزیابی های کامل استخوان های فک انجام میشود. روش پانچ برای افرادی که از جراحی میترسند، بهترین انتخاب است زیرا قسمتی از نگرانی آنها به دلیل تصویری است که از برش لثه دارند به دلیل کمتر بودن وسعت مداخله جراحی این نگرانی ها کمتر خواهد شد.
معایب و محدودیت های ایمپلنت پانچ
با آگاهی از مزایا و معایب ایمپلنت پانچ و معمولی باید گفت محدودیت های این نوع ایمپلنت ها به معنی ضعیف بودن یکی از روش های درمانی نیست؛ بلکه به بیماران کمک میکنند که انتخاب درمان خود را طبق شرایط واقعی استخوان ها و دهان خود انجام دهند، نه فقط بر اساس تبلیغات یا تجربه دیگران.
مهمترین محدودیت این روش، زمانی مشخص میشود که حجم یا کیفیت استخوان برای نگهداری ایمپلنت ها کافی نباشد و در چنین موقعیت هایی قبل از قرار دادن ایمپلنت یا همزمان با آن ممکن است که پیوند استخوان و بازسازی هدایت شده GBR نیاز باشد.
در جراحی معمولی بعد از کنار زدن لثه میتوان استخوان را دید و اگر با شرایط قابل پیشبینی مواجه شوید تصمیم درمان را میتوان تغییر داد ولی در ایمپلنت پانچ این فرصت وجود ندارد زیر استخوان زیر لثه دیده نمیشود.
محل قرار گرفتن ایمپلنت باید قبل از جراحی با دقت تعیین شود و اگر برنامه ریزی دقیق نباشد، ممکن است قرار گرفتن ایمپلنت در زاویه یا موقعیت های نامناسب بیشتر شود. در بیشتر درمان با پانچ تجهیزات پیشرفته ای مانند CBCT نیاز است و فقط یک تصویر سه بعدی کمک نیست بلکه قسمتی از روند تصمیم گیری ها است و در بیشتر موارد اطلاعات اسکن CBCT وارد نرم افزار طراحی درمان میشود و در زمان نیاز راهنمای جراحی ساخته میشود.
اگر برای درمان از CBCT طراحی دیجیتال و راهنمای جراحی استفاده شود، هزینه نهایی هم احتمال دارد از جراحی معمولی بیشتر شود. این هزینه ها به روش پانچ ربطی ندارد؛ زیرا قسمت زیادی از آن به تجهیزات تصویربرداری، طراحی و ساخت گاید جراحی اختصاص پیدا میکند.
ایمپلنت پانچ برای چه کسانی مناسب است؟
یکی از تصورات اشتباهی که وجود دارد این است که همه افراد با یک یا چند دندان از دست رفته میتوانند ایمپلنت پانچ انجام دهند. انتخاب کردن این روش قبل از آنکه به علاقه و تمایل فرد بستگی داشته باشد، به شرایط استخوان فک و طرح درمان وابسته است.
تصمیم نهایی را پزشک بعد از معاینه، بررسی تصویر CBCT و ارزیابی کیفیت و حجم استخوان میتوان بگیرد. پس کاندیداهای این روش در دو گروه قرار میگیرند، بیمارانی که استخوان کافی دارند و به درمان های تکمیلی نیازی ندارند و بیمارانی که از قبل برای جراحی دیجیتال به خوبی برنامه ریزی شدهاند.
1. چه کسانی کاندیدای ایمپلنت پانچ هستند؟
افرادی که استخوان کافی و سالم در محل کاشت دارند، کاندیداهای مناسبی برای این روش هستند؛ زیرا مهمترین شرط برای ایمپلنت پانچ وجود حجم مناسب استخوان است. اگر استخوان تحلیل رفته باشد یا بعد از کشیدن دندان حجم خود را از دست داده باشد، باید ابتدا پیوند استخوان انجام شود که با این شرایط جراحی با فلپ انتخاب مناسبی است.
بیمارانی که لثه سالم و ضخامت مناسب هم دارند برای انجام این روش مناسب هستند؛ زیرا سلامت بافت نرم از عوامل تعیین کننده است. لثه باید از التهاب های فعال، بیماری های پیشرفته پریودنتال، عفونت به دور باشد و ضخامت مناسبی داشته باشد تا بعد از قرار گرفتن ایمپلنت ترمیم مطلوب رخ دهد. افرادی هم که به دنبال دوره نقاهت کوتاه تر هستند برای این روش مناسباند؛ زیرا در این روش دستکاری کمتر بافت نرم با درد و تورم و محدودیت های کمتری در روزهای اول همراه است و فرایند نقاهت ایمپلنت پانچ سریعتر هم است.
بیمارانی که ترس از جراحی و بخیه دارند بهتر است این روش را برگزینند؛ زیرا اگر شرایط بیمار خوب باشد کوچک بودن محل جراحی و حذف بخیه میتواند تجربه درمان را قابل تحمل تر کند. بعضی از بیماران مبتلا به دیابت با قند خون کنترل شده هم میتوانند از این روش درمانی استفاده کنند؛ زیرا در جراحی بدون فلپ خونرسانی بافت بهتر انجام میشود و آسیب جراحی هم کمتر است و ترمیم مطلوب تر هم رخ میدهد.
همچنین بخوانید: جرم گیری ایمپلنت دندان چگونه انجام می شود؟
2. چه کسانی باید روش معمولی را انتخاب کنند؟
افرادی که دچار کمبود حجم استخوان هستند با چنین وضعیتی با کنار زدن فلپ، دندانپزشک این امکان را دارد که شرایط واقعی استخوان ها را بررسی کند و اگر نیاز به پیوند استخوان را هم همزمان با جراحی یا قبل از کاشت ایمپلنت انجام دهد.
بیمارانی که پیوند استخوان همزمان نیاز دارند هم مناسب روش معمولی هستند؛ زیرا برای قرار دادن مواد پیوندی و تثبیت آن و استفاده از ممبران جراح باید به استخوان دسترسی مستقیم داشته باشد. افرادی که لثه نازک یا بافت نرم ضعیف دارند هم مناسب روش معمولی هستند. چرا که همه بیماران از لحاظ کیفیت بافت لثه شرایط مشابه ندارند و برخی دارای لثه نازک هستند یا عرض بافت اطراف قسمت بیدندان مناسب و کافی نیست که دندانپزشک احتمال دارد نیاز پیدا کند همزمان با کاشت ایمپلنت اطلاعات بافت نرم یا پیوند لثه را هم انجام دهد.
بیمارانی که شرایط آناتومیکی پیچیده دارند هم از روش معمولی استفاده میکنند با وجود اینکه CBCT اطلاعات با ارزشی از شرایط استخوان نشان میدهد ولی در بعضی از موارد پیچیده مشاهده مستقیم زمان جراحی یک مزیت با اهمیت است و بیشتر متخصصان در این بیماران ترجیح میدهند از جراحی با فلپ استفاده کنند.
رابطه ایمپلنت پانچ و ایمپلنت دیجیتال
شباهت این دو اصطلاح موجب شده بیشتر بیماران آنها را یک روش درمانی تصور کنند. ایمپلنت پانچ یک تکنیک جراحی است؛ یعنی روشی که دندانپزشک توسط آن به استخوان ها دسترسی مستقیم پیدا میکند و ایمپلنت را بدون کنار زدن فلپ لثه در محل قرار میدهد.
اما ایمپلنت دیجیتال روش برنامه ریزی در درمان است و در این روش قبل از شروع جراحی تصویر CBCT در صورت نیاز اسکن دیجیتال دهان در نرم افزار مخصوص تحلیل میشود تا محل زاویه، موقعیت دقیق و عمل ایمپلنت به طور سه بعدی طراحی شود.
در بیشتر بیماران این دو روش در کنار هم استفاده میشود بدین صورت که ابتدا محل قرار گرفتن ایمپلنت به طور دیجیتال طراحی میشود و بعد همان طرح توسط تکنیک پانچ اجرا میشود. البته همه جراحی های پانچ الزاما دیجیتال نیستند و در بعضی از موارد ساده دندانپزشک با انجام معاینه، ارزیابی دقیق CBCT تجربه بالینی بدون استفاده از راهنمای جراحی قادر است ایمپلنت را به روش بدون فلپ قرار دهد.
کلام آخر
فرق ایمپلنت پانچ با معمولی تفاوت دو مسیر جراحی است، نه تفاوت بین دو کیفیت درمان؛ پس در پاسخ به این سوال که ایمپلنت پانچ یا معمولی کدام بهتر است؟ میتوانیم بگوییم که این روش های درمان برای همه افراد یکسان نیست و بهترین روش، روشی است که با وضعیت استخوان، سلامت لثه و شرایط عمومی بدن و نیاز درمان هر فرد هماهنگ باشد.
گاهی انتخاب درست ایمپلنت پانچ است و گاهی هم جراحی با فلپ یا معمولی که نتیجه مطمئن تر و ماندگارتری دارد. اگر هنوز هم نمیدانید کدام روش برای شما مناسب تر است باید با یک معاینه دقیق و بررسی تصویر CBCT پاسخ را مشخص کنید. بررسی تخصصی بهترین مرکز ایمپلنت در شمال تهران به شما کمک میکند که طبق شرایط واقعی استخوان و لثه مناسب ترین روش درمانی را انتخاب کنید.
سوالات متداول
- فرق اصلی ایمپلنت پانچ با معمولی چیست؟
در روش پانچ بدون برش وسیع لثه و با یک حفره کوچک به استخوان دسترسی پیدا میکنند و نیازی به بخیه نیست و در روش معمولی لثه برش میخورد کنار میرود تا استخوان دیده شود و بعد از جراحی بخیه میشود.
- آیا ایمپلنت پانچ دردناک است؟
درد بعد از ایمپلنت پانچ به طور قابل توجهی کمتر از روش معمولی است و اکثر بیماران به مسکن خفیف نیاز دارند و معمولا چند روز بیشتر احساس ناراحتی نمیکنند.
- آیا همه میتوانند ایمپلنت به روش پانچ انجام دهند؟
خیر _ این روش فقط برای بیمارانی مناسب است که استخوان کافی و سالمی دارند و اگر نیاز به پیوند استخوان وجود داشته باشد، بهتر است روش معمولی انجام میشود.
- چرا برای ایمپلنت پانچ عکس CBCT نیاز است؟
چون در روش پانچ پزشک استخوان را مستقیم نمیبیند باید قبل از جراحی موقعیت دقیق استخوان، عصب ها و سینوس ها مشخص شود که عکس سه بعدی CBCT این اطلاعات را فراهم میکند.
- هزینه ایمپلنت پانچ بیشتر است یا معمولی؟
معمولا هزینه ایمپلنت پانچ بیشتر از روش های معمولی است؛ چون به تجهیزات پیشرفته ای از جمله CBCT و راهنمای جراحی نیاز دارد.
